Yapılmamışı yapmak
1996 tarihli “Endtroducing…..”, yalnızca tamamen sample’lardan oluşmasıyla bile tarihe geçmiş bir albüm. Ancak durum elbette bu kadarla kısıtlı değil. Böyle bir şeyin yapılabilir olduğunu görmek dönemin hip-hop, electronica ve indie müzik sahnesinde kırılma yarattı. Tamamen sample’lardan oluşan ilk albüm olarak Guinness World Records kayıtlarına da geçen albüm, Joshua Davis’in müzik dünyasına attığı ölümsüz imzanın en belirgin örneğiydi. O güne kadar prodüksiyon çoğunlukla enstrüman çalımı ya da stüdyo performansına dayanırken, Shadow’un kolaj mantığıyla kurduğu bu dünya, sanatçıyı bir tür arşivci, toplayıcı ve hikâye anlatıcısına dönüştürerek kendisinden sonra gelenlerin de ufkunu açtı.
Albümün yapım süreci ise en az ortaya çıkan sonuç kadar ikonikti. Davis, Sacramento’daki plak dükkânı Rare Records’un bodrumunda saatlerce plak karıştırarak bulduğu sample’ları, çoğunlukla bir Akai MPC60 sampler üzerinden şarkılara dahil etti. Neredeyse tamamen tek başına çalıştığı bu süreçte, analog ekipmanların sınırlı oluşundan avantaj devşiren Davis, o güne kadar hiç yapılmamış bir şeyi yaptı. Misal, ‘Building Steam with a Grain of Salt’ta Jeremy Storch’un piyano kayıtlarını, yetmişlerden farklı funk albümlerindeki davullarla buluşturdu. Kulağa garip gelse de ortaya bir müthiş sonuç çıktı. Bu durum, ‘Midnight in a Perfect World’de caz ve soul plaklarından bulduğu cevherlerle devam etti. Ya da ‘Stem/Long Stem’ gibi bir örnek, rock müzik ile funk’ı tek potada eritti. Bu da albümün sadece bir sample koleksiyonu değil, aynı zamanda müzik tarihinin yeniden yazımı gibi duyulmasını sağladı.
Albümde kapağın yeri
“Endtroducing…..”in kapağında, Sacramento’daki Rare Records’un içinde plakları karıştıran iki figürü ölümsüzleştiren fotoğrafın altında B+ imzası yer almakta. Bu kare, albümün ruhunu neredeyse tek başına özetlemekte. DJ Shadow’un “digging” olarak adlandırdığı, yani plak rafları arasında kaybolup geçmişin unutulmuş seslerini keşfetme pratiği, bu kapakta somut bir ana dönüşmekte. Ellerin raflarda gezinmesi, aslında albüm boyunca duyduğumuz her sesin başlangıç noktası… Müziğin kendisi kadar arşivciliği ve sabrı da yücelten bu görsel, “Endtroducing…..”in sadece bir prodüksiyon harikası olarak tanımlanmasının önüne geçmekte.
Miras
Tamamen sample’lardan oluşan ilk albüm olarak Guinness World Records tarafından tescillenen bu çalışma, hip-hop ile electronica arasındaki sınırları görünmez hale getirip enstrümantal hip-hop’un kullanma kılavuzunu yazdı. Öyle ki, etkisi sadece kendi türünde değil, farklı yerlerde de oldu. Mesela Radiohead’in “OK Computer” albümündeki davulları bunun en net örneğiydi. Flying Lotus ve J Dilla gibi isimler de kendi beat evrenlerini kurarken “Endtroducing……”in mirasını ileri taşıdı. Öte yandan The Avalanches’ın “Since I Left You” ve Burial’ın “Untrue” gibi albümleri, Endtroducing…..’in açtığı sample temelli anlatım dilinin farklı yönlere evrilen yankıları olarak müzik tarihinde yerlerini aldı. Eleştirmenlerin doksanların zirvesi gibi iddialı bir tanımlamayı rahatlıkla sunduğu albüm, aradan geçen yaklaşık 30 yılda sayısız prodüktörün referans noktası haline geldi.
Puan: 9/10
Tür: Instrumental hip-hop
Yayın: 1996
Süre: 63 dakika
Label: Mo’ Wax
