Geçtiğimiz haftalarda, Super Bowl Halftime Show tarihinde belki de en çok konuşulmuş ve konuşulacak olan performanslardan birini izledik. Bu yıl Super Bowl’un New Orleans’ta gerçekleşeceğinin kesinleşmesiyle birlikte akıllara ilk gelen isim Lil Wayne olmuştu.
Bu durum da performansın öncesinde hafiften tartışmalı bir ortam yaratmıştı hatta Kendrick Lamar’ın ismi açıklandıktan sonra NFL, Lil Wayne’e bir özür mektubu dahi göndermişti. Halihazırda tartışmalı başlayan bu performansın bünyemizde bıraktığı etki kolay kolay geçecek gibi görünmüyor.
Performansın Önemi ve Hip-Hop Dünyasındaki Yansımaları
Peki, herkesin ağzını açık bırakan ve böylesine büyük bir sansasyon yaratan Halftime Show neden bu kadar önemliydi? Son dönemde hip-hop camiasını sarsan Kendrick ve Drake atışmasına hepimiz az çok hakimiz. Ancak bu performansı izlerken dürbünleri ile Drake göndermesi arayanlar maalesef yanlış yöne bakıyordu. Bu atışmanın yarattığı medyatik dalgalanma, Kendrick’in performansındaki politik mesajların gölgede kalmasına neden oldu.
Performansın Detayları: Politik ve Kültürel Mesajlar
“a” harfli kolyesi -ki bu da PG Lang göndermesiydi-, Serena Williams’ı sahneye çıkarıp Crip Walk yaptırması veya kameraya şeytani bir gülümsemeyle bakarak “Say Drake” dediği anlar, dikkatleri bu ikili arasındaki gerilime daha da yoğunlaştırmış olabilir tabi ki.
“Uncle Sam” ve Kendrick Arasındaki İletişim
Adeta bir tenis maçı gibi ilerleyen diyalogları barındıran bir performans izlediysek, yazımız da bu diyaloglar üzerinden ilerlesin diyorum. Samuel L. Jackson’ın, ABD Federal Hükümetini temsil eden ulusal figür “Uncle Sam” olarak sahneye çıktığını ve performans boyunca adeta Kendrick Lamar’ın ensesinde bir nefes gibi onu takip ettiğini gördük.
O halde, Uncle Sam’in “This is the great American game” diyerek açılışı yaptığı andan itibaren bu politik mesajların incelemesine başlayalım;
Jackson, açılışını bu cümleyle yaparken bahsettiği “great American game” elbette Amerikan futbolu değildi. Tam tersine, hükümetin insanları nasıl davranmaya yönlendirdiği—sessiz, itaatkâr ve her koşulda uyum sağlayan bireyler olmalarını istediği—sistemi ifade ediyordu.
Bu ifadeden sonra Lamar, Uncle Sam’e hükümetin dayattığı beklentilere uymayacağını belirttiği cevabını görüyoruz: “The revolution will be televised, you picked the right time but the wrong guy.”
Kamera yeniden Uncle Sam’e döndüğünde, Kendrick Lamar’ın çok gürültülü, çok pervasız ve fazla “getto” olduğunu söylüyor ve ardından Lamar’a gerçekten oyunu nasıl oynayacağını bilip bilmediğini soruyor: “Do you really know how to play the game?”
İşte tam bu noktada Kendrick “Be humble, sit down” diyerek “HUMBLE.” şarkısına giriş yapıyor. Kendrick Lamar, hükümetin istediği gibi hareket etmeyi reddettiğinde, oturmayı, alçakgönüllü olmayı kabul etmediğinde ve performansına agresif bir şekilde devam ettiğinde, Uncle Sam yeniden sahneye çıkıp şu cümleyi kuruyor: “Deduct one life please.”—”Bir can eksiltin lütfen.”
“Not Like Us” ve Amerika’ya Mesaj
Buraya kadar her şeye hakim olabildik değil mi? Çünkü sonrasında hepimizin daha çok dikkat kesildiği ve bütün medyanın asıl beklediği “Not Like Us” kısmına geliyoruz.
Kendrick Lamar sahneye dönüyor ve “Onların en sevdiği şarkıyı söylemek istiyorum, ama biliyorsunuz ki dava açmayı severler.” diyor. Ardından tempoyu düşüreceğini belirtiyor—yani hükümetin istediği gibi hareket edecek, sessiz kalacak, itaat edecek. Sisteme karşı gelmeyecek gibi görünüyor. Sonra sahneye SZA’yı getiriyor ve performans nispeten sakinleşiyor.
Bütün performans boyunca ensede nefesimiz olan Uncle Sam, sonunda laf dinleyen ve sınırları aşmayan Lamar’a destek konuşması yapmak için tekrar sahneye çıkıyor: “Amerika’nın istediği şey bu. Az kaldı, sakın bunu mahvetme.”
Bu sözlerden sonra, Amerika’ya istediğini vermekten nefret eden Kendrick hemen “Not Like Us” şarkısında giriş yapıyor.
Ancak şarkı başlamadan önce bizim duymamızı değil, dinlememizi isteyerek cümlelerinde değindiği önemli bir nokta var:
“It’s a cultural divide, I’ma get it on the floor. 40 acres and a mule, this is bigger than the music. They tried to rig the game, but you can’t fake influence.”
Öncelikle bir kültürel ayrım olduğunun altını çiziyor. Sonrasında “40 Dönüm Arazi ve Bir Katır” ifadesini kullanarak bunun müzikten çok daha büyük bir mesele olduğunu söylüyor. Bu ifade Amerikan iç savaşı’nın sonunda General William T. Sherman tarafından verilen bir karara atıfta bulunmak için kullanılıyor.
Aslında bu bir karardan çok eskiden köleleştirilmiş siyahi ailelerin ekonomik olarak gelişmelerine yardımcı olmak için toprak ve yeterli kaynak verileceğinin bir sözüydü. Ancak bu söz Abraham Lincoln’ün suikastından sonra geri çekildi ve hiçbir zaman yerine getirilmedi. Bu tutulmayan söz siyahi vatandaşların bir kez daha haklarından mahrum kalmasını ve gerçek anlamda bağımsızlıklarını kazanmalarının önüne geçilmesinin bir başka ifadesiydi.
Super Bowl Halftime Show’un Etkisi
Çoğu sanatçının cesaret edemeyeceği bir performans olduğunu düşünüyorum. Müziği belki de olması gerektiği gibi, halkı birleştirmek ve uyandırmak için kullanıyor. Yalnızca küçük bir pencereden görmek istediğimiz manzaraları izlemeye devam etmememiz gerektiğini, bütün kariyeri boyunca sahnelerinde ve şarkılarında küçük mesajlara yer vererek anlatmaya çalışıyordu aslında.
İzleyenlere ayağa kalkmaları ve uyanmalarını söylemek istiyordu. Amerika bir oyun ve bu oyunu Uncle Sam’in, yani hükümetin istediği şekilde oynamayacağının mesajını veriyordu. Performansına kuşbakışı baktığımız noktada ise zaten video oyun konsolu şeklinde kurulmuş sahne dizaynını görüyorduk: X, Kare, Üçgen ve Daire.
