Bu yazı dizisine başlarken giriş cümlem şuydu: “Bence grupların %90’ının gitaristleri o grupların vokalistlerine göre kafadan underrated” Bu tezimin belki de ilk örneği Elvis Presley’nin adını herkes bilirken ve şarkıcı olarak haklı bir şekilde kral ilan edilirken o harika vokalleri (ve kalça dansını) yapmasını sağlayan harika gitarcıların adını kaç kişi biliyor?
Ben gitar aşkıma Scotty Moore’u biliyorum ama ondan sonra Elvis’in Vegas’taki muhteşem Rolling Stones-James Brown sentezi yeni müzikal krallığının mimarı gitarcı James Burton’ın adını internetten bakıp yazdım, yalan yok!
Neil Young’ın Müzikal Kimliği ve Etkilenimleri
Hani 2025’te bile Morrissey’in The Smiths’i yeniden bir araya getirmek için gitarcı Johnny Marr’a bir ayaklarına kapanıp yalvarmadığı kaldı ya Neil Young işte aslen Kanadalı olmanın yani ABD’ye hem yakın hem de zihinsel açıdan uzaktan bakmanın avantajıyla iki idolünün birden izinden gitmeye karar veriyor: Elvis gibi şarkı söylemek ve Chuck Berry gibi bir gitar ustası olmak.
Belki de ilk gitar hero olan Chuck Berry’nin yanı sıra gitarın sınırlarını zorlama konusunda ilk büyük ilham kaynağı olan Link Wray’in genç Neil Young’ın idollerinden olduğunu ekleyelim.
Zaten diğer türlü Bob Dylan’a yakın kalitede şarkılar ve sözler yazıp Elvis’e yakın kalitede onları söylerken bir de 20 sene sonra patlayacak Grunge’ın dedesi olarak anılmak ve bizzat Kurt Cobain’in intihar notunda bile yer almak başka türlü mümkün değil!
Müzikal Diyalektiği
Neil Young o kadar iyi bir şarkıcı ki o yüzden aslında ne kadar iyi bir gitarcı olduğu geri plana itiliyor. Adını duyurduğu ilk projesi Buffalo Springfield’da folk-country tınıları ile saykodelik rock sound’unun şahane şekilde harmanlanmasını sağlayan bizzat Neil Young’ın bu müzikal diyalektiği.
Örneğin önce Buffalo Springfield’da sonrasında çok daha ünlü olan babalarımız kuşağının favorisi Crosby, Stills, Nash & Young’da sürekli müzikal nedenlerle kapıştığı ortağı Stills için Young ile ilgili çelişkili olan “Rock grubunda folk, folk grubunda rock müzik çalmak istiyor” durumu aslında bir nevi Ying Yang formülü.
Diyalektik Neil Young, sürekli teoride çelişkili gözüken müzikal hayallerini yeniden üretip 55 yıla damga vurdu! Stills de çok iyi bir gitarcı ve solist ama kusura bakmasın daha ilk beraber grupları Buffalo Springfield’ın en iyi şarkısı Neil Young’ın “Mr Soul”u yani zaten yolları baştan çok farklı!
“Mr Soul” şaheserinde gitar o kadar klas geliyor ki bir an ana vokalistin Neil Young olduğunu unutuyoruz veya tam tersi! Stills’le önce kapışıp sonra yeniden ortaklık kurduğu Buffalo Springfield-Crosby, Stills, Nash & Young arasında The Monkees’e yüksek ücretli stüdyo gitarcısı olarak transfer edilecek kadar büyük gitarcı bu adam (acaba o stüdyoda Kerim Çaplı ile yolları kesişmiş midir?)
Gitar Tutkusu ve Grunge Bağlantısı
Neil Young sürekli yeni deneyler yapmak için ikinci el gitarlar alan birisi. Lakin kendisi deli gibi iyi çalsa da gitar sesi ona asla yetmiyor: 1973’te grubuna Nils Lofgren’i ekstra gitarist, Ben Keith’i de pedal steel gitar çalması için eklemesi gitarla yapabilecek ne kadar çok orijinal ve yıllarca ilham kaynağı olabilecek şeyler üretilebilecek olmasına dair sonsuz tutkusunun sadece bir örneği.
Peki bu adam neden “Grunge’ın Dedesi” olarak kabul ediliyor. Sadece 1979 tarihli “Rust Never Sleeps”i dinlerseniz Nirvana, Pearl Jam ve Soundgarden’ın neden Neil Young’ı bu kadar sevdiği saydığına dair birçok ipucu duyabilir hatta ipin kendisini bulabilirsiniz.
Özgür Müzik Ruhu
Sürekli yeni şeyler üretmek istemesi gibi yeni bir şeyler üretenlere çok sevdiğim Ritchie Blackmore’un aksine önyargıyla yaklaşmaması Neil Young’ı çok sevdiği Bob Dylan’ın şarkısı “Forever Young”daki gibi kılan bir numaralı faktör.
Punk ilk çıktığında Blackmore sadece aşağılarken, Neil Young “Bu Sex Pistols’taki vokalist bu dönemin Elvis’i aslında, günümüzün dekadan dünyasının dekadan Elvis’i” diyerek çok geniş bir müzikal vizyona sahip olduğunu bir kez daha tarihin panosuna iliştirmişti.
1989’da yayınlanan Neil Young’a saygı albümünde Pixies’ler, Dinosaur Jr’lar, Sonic Youth’ların yer alması o geniş vizyonun karşılıklı etkileşiminin en manidar yapıtlarından birisi.
Neil “Forever” Young, gitarıyla önce yeni tohumlar ekti sonra açan çiçeklerin arasında özgürce çalmaya devam ederken bir de yeni ekilen tohumların hasadını da beraber yaptı.
1970’lerde Crosby, Stills, Nash & Young kare asının kupa asının 90’larda Sonic Youth ile beraber sahne alırken kendinden geçmesi hangi filmin senaryosunda olabilir ki? İkisinde birden yer alan sadece binlerce farklı gitarından asla vazgeçmediği favorisi Gretsch Falcon ve Fender Tweed Deluxe anfisi!
