Yavaşlamak ve sindirmek
Her geçen gün, bir öncekinden iyiye gitmek zorunda mantığıyla yaşamaya çalışıyoruz. Aslında yaşamıyor, sadece savaşıyoruz. Bazen çevremizle, bazen rakiplerimizle ama en çok da kendimizle. Tam böyle bir dönemde, her şeyin ve herkesin kısa süreli raf ömrüne tepki vermek isteyen Rosalía çıktı karşımıza. Albüm, sanatçının dil, ses ve his üzerine kurduğu uzun soluklu bir araştırmanın ürünü. Albümün büyük kısmı, farklı dillerde nasıl yazıp şarkı söylenebileceğini keşfetmeye ayrıldı; Rosalía, ilk taslakları çoğu zaman Google Translate ile denemeler yaparak oluşturdu. Ardından bu metinleri profesyonel çevirmenlere, fonetik eğitmenlerine ve müzik endüstrisinden yakın çevresine danışarak olgunlaştırdı. Süreci “tamamen sezgisel” olarak tanımlayan Rosalía, yapay zekâdan kesinlikle yararlanmadığını özellikle vurguladı ve albümün yüzde 97’sini tek başına yarattığını söyledi. “LUX”, İspanyolcanın merkezde olduğu bir anlatıyı, Fransızca, Portekizce, İtalyanca, Katalanca, İngilizce, Almanca, Arapça, Latince, Japonca, Çince, Ukraynaca ve İbranice dilleriyle zenginleştirdi.
Kayıt süreci 2023 ile 2025 yılları arasında Fransa, İspanya, Birleşik Krallık ve ABD’ye yayılan çalışmalarla sona erdi. Albümün orkestral tarafında İzlandalı şef Daníel Bjarnason ile yürütülen yoğun ve kolektif bir çalışma yer almakta. Bjarnason, Rosalía’nın orkestrayla birebir çalıştığını, her notayı bedeniyle hisseden bir yaklaşımı olduğunu söyledi. Albümün geleneksel dokularla kurduğu bağ, Carminho’nun getirdiği ve Portekizce fado geleneğini taşıyan ‘Memória’da arşa çıkarken, Yahritza y su Esencia da son aşamada ‘La Perla’ya katkı sundu. Tüm bu süreç “LUX”ın bir pop albümünden ziyade, klasik müzikle flört eden zamansız bir eser olmasını sağladı.
Kutsal ışık
“LUX”, başlığından itibaren kutsallık fikrini merkezine alan bir anlatı kuruyor. Latincede “ışık” anlamına gelen lux, Katolik gelenekte ilahi hakikatin, arınmanın ve Tanrısal mevcudiyetin sembolü. Albüm de bu kavramı hem sözel hem de işitsel olarak deşiyor. Albümün New York’taki dinleme partisinde müzik başlamadan önce yansıtılan “En son ne zaman tamamen karanlıktaydın?” ve “Bazen ışığı bulmanın en iyi yolu tamamen karanlıkta olmaktır” cümleleri, bu spiritüel yolculuğun manifestosu gibi. Katolik ikonografiden beslenen bu dil, albüm kapağında da somutlaşıyor: Rosalía, rahibe kıyafetini andıran beyaz bir kostümle, gözleri kapalı, dudakları altın renginde ve kendini kucaklar halde tasvir ediliyor. Kimi yorumcuların bu görüntüyü bir deli gömleğine benzetmesi, albümdeki kutsallık fikrinin yalnızca yücelik değil, aynı zamanda bedensel ve zihinsel bir sınanma haliyle iç içe olduğunu düşündürüyor.
Rosalía, kadın azizlerin yaşam öykülerinden, Simone Weil’ın ruhani metinlerinden ve Brezilyalı yazar Clarice Lispector’ın içe dönük yazılarından beslenirken, Hildegard von Bingen, Olga of Kiev, Rabia Basri, Miriam ve Budist rahibe Vimala gibi figürleri ortak bir “kutsal kadın” anlatısında buluşturuyor. Albümde kullanılan 13 dilin her biri, bu figürlerin yaşamları ve coğrafyalarıyla bilinçli biçimde ilişkilendirilmiş. Rosalía’nın Hristiyan bir geçmişten gelmesine rağmen kendini tek bir dine ait hissetmediğini söylemesi, albümdeki kutsallığın dogmadan çok kişisel bir Tanrı ilişkisine dayanmasını sağlıyor. “LUX”, bir yandan Tanrı’ya adanmış bir armağan gibi okunurken, diğer yandan kırık aşklar, dünyevi arzular ve kişisel dönüşümle örülü. Bu nedenle albüm, ilahi olanla beşeri olanın sürekli çarpıştığı, kutsalın romantik acıyla yan yana durduğu çağdaş bir ayin hissi yaratıyor.
Puan: 8/10
Tür: Orkestral pop
Yayın: 2025
Süre: 49 dakika
Label: Columbia
