The Cramps – Live at Napa State Mental Hospital (1978)
1978 yılında punk rock grubu The Cramps, California’daki Napa Devlet Akıl Hastanesi’nde yatan hastalar ve çalışanlar için ücretsiz bir konser verdi. Bu performans, o dönem sadece tek bir mikrofon ve eski bir video kamera ile kaydedildi.
Manu Chao – Viva La Colifata! (2009)
Fransız ve İspanyol müzisyen Manu Chao, Arjantin’in başkenti Buenos Aires’teki Jose Borda Psikiyatri Hastanesi’ne giderek orada tedavi gören hastalarla bir araya geldi. Hastaların kendi kurduğu ve yönettikleri ünlü “Radio La Colifata” istasyonunun yayınlarından yola çıkan sanatçı, bu albümü hastane bahçesinde şekillendirdi. Chao, hastaların yaptığı doğaçlamaları, okudukları şiirleri ve hayat üzerine sohbetlerini kendi akustik melodileriyle birleştirerek ortaya çok sıcak bir iş çıkardı. Albümün tüm gelirleri de hastaneye ve oradaki terapi programlarına bağışlandı.
Fears – Oíche (2021)
Fears adıyla müzik yapan İrlandalı ambient ve elektronik müzik sanatçısı Constance Keane, yaşadığı ağır bir ruhsal çöküşün ardından Dublin’deki St Patrick’s Psikiyatri Hastanesi’nde tedavi gördü. Albümünün açılış parçası olan “h_always” şarkısını, hastanenin müzik odasında sadece kendi bilgisayarının mikrofonunu kullanarak kaydetti. Hatta kaydı dikkatlice dinlediğinizde, hastanenin dışındaki caddeden geçen tramvayın seslerini bile duyabiliyorsunuz. Keane, bu şarkıyı kaydederken bir gün birilerinin bunu dinleyeceğini hiç düşünmediğini, sadece o zor günlerde hayata tutunmak için müzik yaptığını anlatıyor.
Satan Panonski – Nuklearne olimpijske igre (1990)
Eski Yugoslavya punk sahnesinin en farklı isimlerinden biri olan Ivica Čuljak, namıdiğer Satan Panonski, 1981 yılında bir kavgada c*nayet işledikten sonra cezaevi yerine Popovača Psikiyatri Hastanesi’ne gönderildi. Hastanedeki doktoru, onun yaratıcılığını desteklemek için hastanede ona özel bir sanat odası verdi. Čuljak, Popovača’da geçirdiği yıllar boyunca şarkılarını yazıp kaydetti ve bu dönemde kaydettiği materyaller “Nuklearne olimpijske igre” albümünde toplandı. Kendi bedenine zarar verdiği uç sahne şovlarıyla bilinen sanatçının bu kayıtları, ham punk enerjisini ve hastane odasındaki yalnızlığı hissettiriyor.
Stalaggh – Projekt Misanthropia (2007)
Hollandalı ve Belçikalı müzisyenlerin kurduğu Stalaggh, dinlemesi oldukça zor bir deneye imza attı. Grubun bir üyesinin psikiyatri kliniğinde çalışıyor olması sayesinde, hastaneden ve hastaların kendilerinden gerekli izinler alınarak çekimler yapıldı. Hastanenin kullanılmayan bir şapelinde, şizofreni ve çeşitli ağır rahatsızlıkları olan hastaların attığı gerçek çığlıklar kaydedildi ve bu sesler endüstriyel gürültülerle birleştirildi. Grup, vokaldeki acı ve ızdırabın rol değil, tamamen gerçek olmasını istedikleri için böyle bir yola başvurduklarını belirtiyor.
ZeN – Bakırköy Akıl Hastanesi’nde (1999)
Türkiye’nin en özel gruplarından ZeN, 23 Haziran 1998 günü İstanbul Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nin Mazhar Osman salonunda bir konser verdi. Hastalar, doktorlar ve çalışanlardan oluşan bir dinleyici topluluğuna tamamen doğaçlama çalan grup, bu performansı kaydederek albümleştirdi. Konser için hiçbir ücret almayan grup üyeleri, üstüne kendi aralarında topladıkları parayla hastanedeki hastalar için bir lahmacun partisi düzenledi.
El Canto del Loco – Radio La Colifata presenta: El Canto del Loco (2009)
İspanya’nın popüler pop rock grubu El Canto del Loco, Manu Chao’nun izinden giderek çok özel bir projeye girişti. Grup üyeleri, Buenos Aires’teki José Borda Psikiyatri Hastanesi’ne giderek oradaki hastalarla birlikte eski hit şarkılarını yeniden yorumladı. Albümde ve beraberinde çıkan belgeselde, hastaların şarkı aralarındaki yorumları, gruba eşlik edişleri ve hayata dair düşünceleri yer alıyor. Albümün satışından elde edilen kazanç, hastaların toplumla yeniden bağ kurmasını amaçlayan projelere aktarıldı.
Helgi Valur – Notes from the Underground (2015)
İzlandalı şarkıcı ve şarkı yazarı Helgi Valur, Berlin’de yaşadığı ağır bir zihinsel çöküşün ardından bir süre psikiyatri kliniğinde tedavi gördü. Sanatçı, dördüncü konsept albümü olan “Notes from the Underground”ı bu klinikte ve klinikle bağlantılı rehabilitasyon merkezinde yazıp kaydetti. Hayatında ilk kez tamamen ayıkken bir albüm yazdığını belirten Valur, bu kayıtların kendisi için bir nevi öl*mden dönüş ve yeniden doğuş hikayesi olduğunu söylüyor.
Heinz Holliger – Beiseit (1994)
İsviçreli besteci Heinz Holliger, hayatının son 23 yılını bir psikiyatri kliniğinde geçiren ünlü şair Robert Walser’ın melankolik şiirlerini müziklendirmeye karar verdi. Holliger, bu eserine Walser’ın kaldığı hastanelerle benzer bir atmosfer kazandırmak için kayıtları doğrudan Münsterlingen Psikiyatri Kliniği’nde gerçekleştirdi.
